België in oorlog / Persoonlijkheden

Jan Grauls

Thema - Collaboratie

Auteur : Wouters Nico (Instelling : CegeSoma)

Ambtenaar die tijdens de bezetting onder meer benoemd wordt tot gouverneur van Antwerpen en burgemeester van Groot-Brussel.

Voor de oorlog

Jan Grauls (1887-1960) is voor de bezetting directeur Hoger en Middelbaar Onderwijs bij het ministerie van Kunsten en Wetenschappen, secretaris van de Nederlandse Cultuurraad en actief als dialectoloog. Hij is Vlaamsgezind maar blijft buiten de partijpolitiek.

5825
Instelling : CegeSoma
Auteursrecht : Rechten voorbehouden
Oorspronkelijke legende : Schepencollege Groot-Brussel: 1. Jan Grauls, Burgemeester; 2. Léon Brunet, Gemeenteeigendommen; 3. Maurice Denis, Financiën; 4. M. Liesenborghs, Schone Kunsten, Tourisme en Culturele Aangelegenheden; 5. Piet Finné, Onderwijs; 6. Arthur Bacq, Sociale Zaken; 7. W. Reinhard, Haven, Nijverheid en Handel; 8. Jan Delmartino, Gezondheid, Sport en Jeugd; 9. J. Bottemanne, Openbare Werken; 10. Gillès de Pélichy, Burgerlijke Stand; 11. M. Tommelein, Ravitaillering; 12. Jan De Man, Regies; 13. Lode Claes, Betwiste Zaken.

Tijdens de bezetting

291953
Instelling : CegeSoma
Auteursrecht : Rechten voorbehouden
Oorspronkelijke legende : Nous ne voulons pas du grand Bruxelles Nazi que preparent les traites Romsee et Borginon

Grauls wordt in augustus 1940 (ad interim) gouverneur van Antwerpen en in oktober 1940 ook voorzitter van de Commissie voor de Herziening van de Schoolboeken. In september 1942 wordt hij burgemeester van Groot-Brussel (aanvankelijk weigert hij de benoeming, maar Hendrik Borginon overtuigt hem). Als burgemeester wacht hem een weinig benijdenswaardige taak : de Groot-Brusselse constructie roept veel protest op, hij moet een collaborerend en ruziënd schepencollege onder controle houden en Binnenlandse Zaken neemt veel van zijn politiebevoegdheid over.

Profiel en impact

Grauls heeft een complex profiel. Hij is geen lid van het VNV maar steunt in 1940-1942 wel de collaboratiepolitiek van deze partij. Zijn zoon Wim (°1917) bekleedt een leidinggevende positie in de partij. Grauls meet zich echter een gematigde en soms zelfs legalistische houding aan. Als gouverneur verzet hij zich tegen de benoeming van al te radicale collaborateurs als burgemeester. Ook als burgemeester van Groot-Brussel verzet hij zich tegen te radicale collaboratieplannen van zijn schepenen. Waarschijnlijk speelt ook mee dat Grauls in 1940 al iets ouder is en bovendien ook dat hij gepokt en gemazeld is in de Belgische ambtenarij. Hij trekt vaak aan het kortste eind maar toch heeft hij een belangrijke matigende invloed.

Na de bezetting wordt hij veroordeeld tot vijf jaar hechtenis. Hij komt vrij in juni 1947 en in 1950 krijgt hij zijn burgerrechten terug.

Bibliografie

Van Causenbroeck, Bernard. « Grauls, Jan ». In Nieuwe Encyclopedie van de Vlaamse Beweging, 1352‑53. Tielt: Lannoo, 1998.

Wouters, Nico. Oorlogsburgemeesters 40/44: lokaal bestuur en collaboratie in België. Tielt: Lannoo, 2004

Meer weten...

31047 Artikels Oorlogsburgemeester Wouters Nico
291953 Artikels Grootstedelijke agglomeraties Wouters Nico
32722 Artikels Provinciebesturen Wouters Nico