Wie?
De Nationale Confederatie van Politieke Gevangenen en Rechthebbenden (NCPGR) is niet de enige vereniging van politieke gevangenen en/of hun rechthebbenden die na de oorlog actief is. Tijdens de voorbereidende werken voor het statuut van politiek gevangene, waar de NCPGR een prominente rol speelt, wordt de organisatie geconfronteerd met de eisen van de Nationale Unie der Moeders en Weduwen van Terechtgestelden en Overleden Politieke Gevangenen.
Deze Unie, die op dat moment wordt geleid door de katholieke senator Maria Baers (1883-1959), groepeert ongeveer 4500 rechthebbende echtgenotes. Hoewel ze binnen de NCPGR wordt vertegenwoordigd door diverse verenigingen van oud-gevangenen van de kampen, wil de Unie ook apart erkend worden in de wettekst, om aldus naast de NCPGR te kunnen zetelen.
Uiteindelijk zal de NCPGR, om aan deze eis te voldoen, aanvaarden dat 1/3 van haar vertegenwoordigers zullen worden gekozen binnen de groep van de rechthebbenden. De Unie zal minstens tot 1997 actief blijven en haar archief geleidelijk overmaken aan het CegeSoma.
Wat?
Het archief van de Nationale Unie der Moeders en Weduwen van Terechtgestelden en Overleden Politieke Gevangenen is vooral interessant voor de duizenden kleine dossiers die werden aangelegd door de rechthebbenden van de politieke gevangenen.
De meeste dossiers werden op nationaal niveau samengebracht en bevatten over het algemeen slechts een formulier met de naam en voornaam van het slachtoffer, zijn/haar geboorteplaats en -datum, zijn/haar burgerlijke stand en beroep, de naam van de verzetsorganisatie waarin hij/zij actief was, informatie over de ondergane Duitse repressiemaatregelen, over zijn/haar grafplaats en de identiteit van zijn/haar rechthebbenden.
Een tweede reeks omvat de iets meer gedetailleerde dossiers van de zowat 300 leden van de afdeling Namen en een derde reeks bevat vergelijkbare informatie over 150 tot 200 leden van de regionale afdeling Limburg.
Waar?
Het hierboven beschreven archief wordt beheerd door het CegeSoma maar is te raadplegen in de leeszaal van het Algemeen Rijksarchief 2, Depot Joseph Cuvelier.
Hoe?
De online inventaris (AA 1553) van het archief van de Nationale Unie der Moeders en Weduwen van Terechtgestelden en Overleden Politieke Gevangenen is beschikbaar via de online catalogus Agatha van het Rijksarchief. De inventaris geeft evenwel geen namen van de politieke gevangenen van wie er een dossier bestaat. De dossiers zijn op nummer geklasseerd.
