Archief van Les Affranchis

Les Affranchis (erkenning bij ministerieel besluit op 28 februari 1949) is een van de kleinste verzetsnetwerken. De organisatie wordt begin 1941 opgericht door Camille Tromme (1906-1987) uit Anderlecht, en beperkt zich lange tijd tot daden van burgerlijk verzet (verspreiding van sluikbladen, steun aan werkweigeraars).

Pas aan het einde van de bezetting zoekt Les Affranchis aansluiting bij de Belgische Nationale Beweging (BNB) en neemt de groep samen met deze organisatie deel aan de bevrijding van Brussel en van de regio Charleroi.

Les Affranchis staat het sterkst in de hoofdstad en in Eigenbrakel, maar de organisatie heeft ook leden in Henegouwen, in West-Vlaanderen en in Mechelen. Door haar banden met de BNB is het waarschijnlijk dat de leden van Les Affranchis zich in eerste instantie via deze organisatie hebben laten erkennen.

Het archief van de stichter en nationale vereffenaar Camille Tromme berust sinds de jaren 1980 bij het CegeSoma.

Tot voor kort was het enige bewaard gebleven archief met betrekking tot Les Affranchis datgene van de vereffening van de beweging. Het omvat twee reeksen.

1. Individuele steekkaarten: elk van hen geeft nauwkeurige informatie over de identiteit van het lid, de erkende periode van activiteit, eventuele eervolle onderscheidingen die hij/zij kreeg en soms de hoofdplaats van zijn/haar activiteiten.
2. Biografische dossiers: de begin- en einddatum van de activiteit, de graad en positie in de beweging en ook de naam van degene die de persoon heeft aangebracht.

Het archief omvat ook diverse lijsten van leden die in november 1944 dienden in het Belgisch leger, of van zij die waren gearresteerd, overleden in de kampen of gefusilleerd, met de datum van hun arrestatie en, indien van toepassing, de datum van hun overlijden.

Het bevat ook enkele tientallen formulieren van de Dienst van de Weerstand en 150 tot 200 individuele dossiers waarin minstens een invulformulier zit dat eigen is aan Les Affranchis.

Een tweede archiefblok bevat 250 individuele dossiers van deze organisatie. Ze hebben betrekking op verschillende afdelingen van Les Affranchis. In elk dossier zit minstens het formulier en een attest van de Dienst van de Weerstand, andere getuigschriften en het specifieke invulformulier van Les Affranchis. En in sommige gevallen ook een eervolle vermelding bij dagorder van de beweging, een voorstel voor toekenning van een eervolle onderscheiding, een foto of een overlijdensattest.

Het CegeSoma bewaart de archieven van de Affranchis (AA976), met de interessantste dossiers (bundel 15.0), andere dossiers (bundel 11.3) en lijsten (bundel 14). De fiches worden afzonderlijk bewaard: de eerste twee reeksen (grote fiches) zijn alfabetisch gerangschikt, terwijl de twee volgende eerst per afdeling zijn ingedeeld (raadpleegbaar ter plaatse; de inventaris is online te raadplegen via Agatha).