Die Wahrheit

De eerste nummers van Die Wahrheit verschijnen in augustus 1942. Tot de publicatie van de laatste krant in augustus 1944 worden in totaal achttien nummers uitgebracht waarvan er veertien zijn teruggevonden. Het blad gaat aanvankelijk uit van de Travail Allemand (TA), een organisatie die ontstaat in de nadagen van de Duitse overwinning aan het westfront en die actief is in België en Frankrijk. De TA in België bestaat uit Duitse en Oostenrijkse communisten die vóór de oorlog naar het buitenland waren gevlucht, of die zich tijdens de oorlog, als soldaat, bij de organisatie aansloten.

Het zijn jonge militanten van de TA die instonden voor de distributie van de ongeveer 1000 exemplaren. Binnen de TA zijn ook jonge vrouwen actief, hun taak bestaat erin om contacten te leggen met Duitse soldaten en te peilen naar hun mening over het naziregime en de oorlog. Wanneer deze soldaten interesse hebben om toe te treden, worden ze doorverwezen naar een actieve militant. Na de oprichting van het Nationalkomitée Freies Deutschland in België in de zomer van 1943 wordt Die Wahrheit het orgaan van deze verzetsbeweging. Deze organisatie ligt grotendeels in het verlengde van de TA wat betreft zijn activiteiten, ook de NKFD werkt met tussenpersonen om in contact te komen met Wehrmachtsoldaten.

De auteurs van Die Wahrheit berichten in de tweejarige geschiedenis van hun blad over verscheidene onderwerpen. Er zijn echter enkele rubrieken die met enige regelmaat terugkeren. Zo is de eerste pagina meestal gewijd aan het laatste oorlogsnieuws. Aangezien de redactie van het blad behoort tot een communistische verzetsorganisatie ligt de nadruk van deze berichtgeving sterk op het oostfront. Het nieuws van het oostfront komt immers aanzienlijk vaker aan bod dan dat van het westfront. Bovendien hanteren de auteurs niet dezelfde superlatieven bij het beschrijven van de geallieerde overwinningen in het westen als bij de successen van het Rode Leger in het oosten.

Een andere rubriek die regelmatig terugkeert, is ‘Soldaten schreiben uns’. Hierin worden brieven en getuigenissen van Duitse soldaten aan het front of elders in het bezette Europa opgenomen. De bijdragen belichten voornamelijk de ontberingen waarmee soldaten werden geconfronteerd, zoals de gebrekkige voedselvoorziening, en stellen deze tegenover de bevoorrechte positie van officieren. Zo wordt onder meer kritiek geuit op het vermeende luxeleven van officieren en op hun kwistige omgang met brandstof, terwijl gewone soldaten zich aan strikte beperkingen moesten houden.

Naast het frontnieuws dat dikwijls de hele voorpagina inneemt en de brieven van soldaten die ergens op één van de twee bladzijden daarna komen, staat er ook telkens een “Blick in die Heimat” te lezen in Die Wahrheit. Deze staat ook op het tweede of derde blad van de krant en gaat voornamelijk over de erbarmelijke omstandigheden waarin het Duitse volk moet leven. In het najaar van 1942 lezen we in één van de kranten over een man en vrouw die ter dood zijn veroordeeld voor het smokkelen van voedsel en over arbeiders die voor het gerecht moeten komen omdat ze betere werkomstandigheden eisen. Al dit slechte nieuws van zowel aan het thuisfront als aan het oorlogsfront heeft als doel om de lezers te demoraliseren, en de schuld van al dit lijden toe te schrijven aan Hitler en het naziregime.

De vierde en ook laatste pagina is telkens gereserveerd voor de Oostenrijkse Wehrmachtsoldaten. Zij vechten in een oorlog die zij niet per se hebben gewild en die hun door Hitler is opgelegd. In augustus 1942 schrijft de krant het volgende: “Österreichische Soldaten! Dieser Krieg ist nicht Euer Krieg, sondern ein Krieg gegen Euch, gegen Eure Freiheit und Unabhängigkeit.” Zinnen als deze zijn schering en inslag op de laatste bladzijde van Die Wahreit.

Kenmerkend voor Die Wahrheit is de communistische retoriek. In talrijke nummers besteedt de krant aandacht aan het zware werk dat arbeiders in verschillende delen van Europa moeten verrichten en aan de stakingen die zij hiertegen organiseren. Daarnaast stelt de auteur dat de oorlog enkel wordt voortgezet omdat deze de Duitse plutocraten ten goede komt en spreekt hij de lezers consequent aan als ‘kameraden’. Naast deze uitgesproken communistische retoriek vallen ook andere discursieve kenmerken op. Zo maakt de auteur opvallend vaak gebruik van de wij-vorm, waardoor een duidelijk onderscheid tussen ‘wij’ en ‘zij’ wordt gecreëerd. Op basis van de analyses uit Alix Heinigers boek Exil, Résistance, Héritage. Les Militants Allemands Antinazis pendant la Guerre et en RDA, kan worden aangenomen dat de teksten door een soldaat van de Wehrmacht zijn geschreven.
Een laatste element van het discours van Die Wahreit dat we niet kunnen negeren is het performatieve karakter dat in elke editie van het blad te lezen is. Arbeiders worden opgeroepen tot stakingen of het saboteren van hun machines en soldaten moeten zich bij het verzet voegen, gevangenen vrijlaten of zelfs de wapens neerleggen en deserteren.