België in oorlog / Artikels

Joods Verdedigingscomité

Thema - Verzet

Auteur : Styven Dorien

Landelijke samenwerking

In augustus en september 1942 organiseert de Sipo-SD grote razzia’s in Brussel en Antwerpen. Heel wat Joodse ouders gaan op zoek naar een verstopplaats voor hun kinderen, vaak zonder resultaat. Hertz (Gert) Jospa overtuigt het Onafhankelijkheidsfront in september 1942 om het Joods Verdedigingscomité (JVC) op te richten. Deze organisatie moet onderduikplaatsen aanleveren. Zeven stichtende leden hebben een Joodse, maar politiek diverse achtergrond: de communistische Jospa, de gematigde Benjamin Nykerk, de links-zionistische Abusz Werber… Sommige, zoals Chaim Perelman, zijn tegelijk ook verbonden aan de officiële Vereniging der Joden in België. Het JVC bouwt een sterke lokale en landelijke werking uit. Er ontstaan samenwerkingsverbanden met andere onderduiknetwerken, zoals Abbé André in Namen en père Bruno Reynders in Leuven, en met officiële instellingen zoals gemeentebesturen en het Nationaal Werk voor Kinderwelzijn geleid door Yvonne Nèvejean.

Hertz Jospa en Hawa Groisman
Instelling : Kazerne Dossin
Collectie : Fonds Maxime Steinberg
Auteursrecht : Kazerne Dossin
Oorspronkelijke legende : Hertz (Gert) Jospa en zijn echtgenote Hawa (Yvonne) Groisman. Yvonne speelde een belangrijke rol in de werking van de JVC-kinderafdeling.

Levens redden

Tientallen Joodse en niet-Joodse medewerkers van de JVC-kinderafdeling zoeken onder leiding van Maurice Heiber verstopplaatsen en helpen zo ca. 3.000 Joodse jongens en meisjes onderduiken bij Belgische gezinnen of in instellingen. De geheime administratie van de afdeling wordt bijgehouden in gecodeerde schriftjes. Bijgestaan door de vervalsingsdienst die nagemaakte identiteitspapieren en voedselbonnen produceert, neemt de JVC-volwassenenafdeling enkele honderden ondergedoken Joodse volwassenen onder zijn hoede. Tenslotte zijn er nog aparte afdelingen voor fondsenwerving en de publicatie van verzetspers. Eind 1944, na de oorlog, groeit het JVC uit tot de sociale organisatie Aide aux Israélites Victimes de la Guerre. Heel wat voormalige medewerkers van het JVC, waaronder Andrée Geulen-Herscovici, ontvangen de titel Rechtvaardige onder de Volkeren, door de staat Israël uitgereikt aan redders van Joden.

Andrée Geulen en Ida Sterno
Instelling : Kazerne Dossin
Collectie : Fonds Suzanne Moons en Andrée Geulen
Auteursrecht : Kazerne Dossin
Oorspronkelijke legende : Andrée Geulen (links) en Ida Sterno, medewerksters van de JVC-kinderafdeling
JVC
Instelling : Kazerne Dossin
Collectie : Fonds Suzanne Moons en Andrée Geulen
Auteursrecht : Kazerne Dossin
Oorspronkelijke legende : Charles Skalka (4 jaar) en Jacques Skalka (3 jaar) bij de bevrijding. De broertjes werden gered door het Joods Verdedigingscomité.

Bibliografie

STEINBERG Lucien, Le Comité de Défense des Juifs en Belgique, Brussel, 1973.

STYVEN Dorien, “Populaire mythevorming rond het Joods Verdedigingscomité”, in Les Cahiers de la Mémoire contemporaine - Bijdragen tot de eigentijdse Herinnering, nr. 11 (2014), pp. 157-201.

Meer weten

bso-97-j-bourgeois.jpg Artikels De Jodenvervolging onder de Duitse bezetting Schram Laurence