Wie?
De Belgische Nationale Beweging (BNB) wordt erkend in september 1944. De beweging werft haar leden hoofdzakelijk bij de behoudsgezinde kleine burgerij en de middenklasse. Na de oorlog neemt Camille Joset, de oprichter van de BNB, het beheer en de vereffening van de organisatie op zich. De BNB publiceert ook na de oorlog nog het weekblad La Voix des Belges, de opvolger van het sluikblad met dezelfde naam. De laatste leider van de beweging, Julien Droesbeke, vertrouwt in de vroege jaren 1990 de individuele dossiers van de leden van de BNB toe aan het ministerie van Landsverdediging.
Wat?
Enkel in het nationaal archief van de BNB zitten individuele dossiers met het oog op de erkenning van de meer dan 15.000 leden van de organisatie als gewapende weerstanders. Die dossiers zijn interessant omdat ze, naast het formulier van de Dienst van de Weerstand en de erkenningsattesten die ook in de officiële dossiers van Landsverdediging zitten, een individuele steekkaart bevatten die door elke vrijwilliger moet worden ingevuld, plus een lidkaart van de BNB en een steekkaart met het opschrift ‘Staat van dienst’. In feite staat in deze documenten nauwelijks bijkomende informatie. Hun enige voordeel is dat ze werden opgesteld vóór het officiële formulier en dus beter overeenstemmen met de identiteitskaart van het verzetslid tijdens de bezetting.
Sommige dossiers bevatten formulieren met informatie over respectievelijk de 'Escape Service' (hulp aan piloten of krijgsgevangenen), de afdeling sabotages, de (sluik)pers, de afdeling gewapende acties, het ophalen van droppings en de afdeling ‘diversen’ (hulp aan werkweigeraars, aan families van politieke gevangenen, hulp of onderdak geven aan Joden). In sommige dossiers zit ook nieuwe briefwisseling.
De afwezigheid van een algemener archief op nationaal niveau betekent dat op basis van enkel deze documenten geen onderzoek kan worden gedaan per gemeente of regio en door het hele land. Deze lacune wordt een klein beetje gecompenseerd door andere archiefdocumenten van de BNB, die op een andere plaats worden bewaard. Zo omvat een ander archief (36 mappen) onder meer 150 tot 200 individuele steekkaarten die dateren uit de herfst van 1945, over verzetsleden van de BNB uit een vijftiental gemeenten:
- Regio Ronse-Oudenaarde, met informatie over hun activiteiten tijdens de bezetting en bij de bevrijding;
- Regio Henegouwen lijsten van gefusilleerden (met de datum van arrestatie en overlijden), van politieke gevangenen (met datum van arrestatie) en van verzetsleden die werden erkend door controlecommissies in deze provincie (meerdere honderden namen);
- Regio Laneffe ten slotte, een ledenlijst van de afdeling.
Waar?
- Het Centrum voor Historische Documentatie van Defensie (CDH) bewaart de archieven afkomstig van de vereffenaars van de Belgische Nationale Beweging en het Bevrijdingsleger. De individuele dossiers zijn alfabetisch gerangschikt (ter plaatse raadpleegbaar; op afspraak via info.ca@mil.be; op voorwaarde dat de gezochte persoon is overleden / toestemming geeft voor inzage en dat het document niet geclassificeerd is).
- Het CegeSoma bewaart de aanvullende archieven van de BNB (AA 1018), waaronder die van Ronse-Oudenaarde (dossier 12), Henegouwen (dossier 16) en Laneffe (dossier 34) (ter plaatse raadpleegbaar; inventaris raadpleegbaar via Agatha).
