België in oorlog / Artikels

Vlaamse literatuur

Thema - Collaboratie

Auteur : Brems Elke (Instelling : KUL)

Niet bruuskeren

In september 1941 publiceren de Duitsers in België een lange lijst met ongewenste literaire werken: tegen ophitsing en wanorde. Daarop prijken zowel Belgische als buitenlandse auteurs. De Duitsers willen daarmee vooral de culturele invloed vanuit Frankrijk tegengaan. Toch is het boekbeleid tijdens de Tweede Wereldoorlog niet erg streng in België, zeker niet in de eerste oorlogsjaren. Het militaire bestuur houdt zich op afstand van het culturele leven en wil cultuur vooral gebruiken om Vlamingen en Duitsers dichter bij elkaar te brengen. Daardoor ontstaat er ook geen circuit van verzetsliteratuur en kunnen ‘moderne’ en niet bepaald Duitsvriendelijke auteurs als Johan Daisne, Louis Paul Boon en Hubert Lampo blijven publiceren.

32909.jpg
Instelling : CegeSoma
Collectie : Sipho
Auteursrecht : CegeSoma
Oorspronkelijke legende : Romancier Flamand : Stijn Streuvels.

Een continuüm van collaboratie

12000.jpg
Instelling : CegeSoma
Auteursrecht : CegeSoma
Oorspronkelijke legende : Dans le pays de Courtrai l'on tourne le film du livre "De Vlasschaard" de Stijn Streuvels, "Le Champ de Lin". Une scène que l'on tourne dans les environs d'Oothegem. [21/7/1942]

De Duitsers kunnen met hun ‘culturele diplomatie’ vertrekken van bestaande literaire contacten. Streekauteurs als Ernest Claes, Felix Timmermans en Stijn Streuvels zijn al voor de oorlog erg populair in Duitsland en ze blijven het goed doen. Hun thematiek van de gehechtheid aan de ‘eigen bodem’ vindt weerklank in de nazistische bloed-en-bodem-gedachte. Streuvels’ roman De Vlaschaard bijvoorbeeld wordt in de oorlog verfilmd en gebruikt voor propagandadoeleinden. Ook andere Vlaamse auteurs blijven tijdens de oorlog actief, zoals Willem Elsschot, Maurice Gilliams en Gerard Walschap. Toch zijn die auteurs niet nationaalsocialistisch. Anderen gaan veel verder in de culturele collaboratie, met name het werk van Cyriel Verschaeve, Filip de Pillecyn, Wies Moens en Blanka Gyselen staat ten dienste van de nazi-ideologie.

De zaken gaan goed

Het boekbedrijf in Vlaanderen leeft op tijdens de oorlog: er is veel vraag naar boeken omdat de mensen nood hebben aan ontspanning en verstrooiing. Vooral streekromans, boerenromans en historische romans kennen hoge oplages. Doordat de instroom van literatuur vanuit Nederland en Frankrijk grotendeels stilvalt, komt er voor Vlaamse drukkers en uitgevers de opportuniteit om goede zaken te doen. Vlaamse schrijvers kunnen hun marktpositie verstevigen.

Bibliografie

Bel, Jacqueline. « De Tweede Wereldoorlog ». In Bloed en rozen: geschiedenis van de Nederlandse literatuur 1900-1945, 845‑980. Amsterdam: Uitgeverij Bert Bakker, 2015

Beyen, Marnix. « Van Brunclair tot Peleman. Cultureel onderhandelen in bezettingstijd ». In Verbrande schrijvers : « culturele » collaboratie in Vlaanderen (1933-1953)., par Lukas De Vos, Yves T’Sjoen, et Ludo Stynen, 21‑38. Gent: Academia Press, 2009.

Bruinsma, Ernst. « Het boekbedrijf tijdens de bezetting in Vlaanderen ». In Inktpatronen: de Tweede Wereldoorlog en het boekbedrijf in Nederland en Vlaanderen, par Hans Renders, Lisa Kuitert, et Ernst Bruinsma, 22‑38. Amsterdam: De Bezige Bij, 2006.


Meer weten...

32546 Artikels Franstalige literatuur Aron Paul
258375 Artikels Propaganda Di Jorio Irène
130093 Artikels Cultuur Beyen Marnix