België in oorlog / Artikels

Gijzelaars

Thema - Justitie

Auteur : Verhoeyen Etienne (Instelling : CegeSoma)

Dwangmiddel op de publieke opinie

Tijdens de bezetting gebruiken de Duitsers het arresteren, deporteren en executeren van gijzelaars als dwangmiddel op de publieke opinie. De executie van gijzelaars is verboden door de Conventie van Den Haag, maar in de Duitse wetgeving is ze sinds 1938 toegestaan. Bij verordening van 26 augustus 1941 wordt bepaald dat bij elke dodelijke aanslag tegen een Duitse militair of politieambtenaar vijf mensen als vergelding zullen worden terechtgesteld. Alle politieke gevangenen zijn te beschouwen als gijzelaars.

Na de dood van twee Duitse politiemannen in Doornik in september 1941 wordt de verordening ook van toepassing in bezet België. Er wordt voor het eerst gebruik van gemaakt in december 1941 met de terechtstelling van vijf politieke gevangenen als vergelding voor economische sabotage.

165345
Instelling : CegeSoma
Auteursrecht : Rechten voorbehouden
Oorspronkelijke legende : "Photo prise à l'occasion de la venue à Tournai du Prince de Ligne, Président de la croix-Rouge de Belgique. Cette visite avait pour but la rencontre, après leur retour, des otages arrêtés à la suite de l'affaire Gérard et Pieters. Photo prise à Tournai, devant le local de la Croix-Rouge, rue Sainte Catherine (actuellement avenue des Etats-Unis); ce local n'est pas visible sur la photo; il se trouve à gauche. Au fond, à gauche : la Maison de Retraite (actuellement Ecole professionelle). A droite, le bâtiment où se trouvaient les services de la Gestapo (bâtiments incendiés volontairement par ces services, avant leur fuite, le 3 septembre 1944). 1. Adolphe (ou Alphonse DELEU) 2. Jules HOSSEY 3. François DERONNE 4. ? LANGER 5. Lewek SZTENCEL 6. Elie DESTREBECQ 7. Georges POINT 8. Paul RENER 9. Maurice VANDENDRIESSCHE 10. Albert DELQUEUX 11. Emile DE RASSE 12. Victor DHONDT 13. Théophile RIMBAUT 14. Edmond GODART 15. Hilaire NYSSEN 16. Marc RIMBAUT 17. Maurice FAIGNAT 18. ? LUBIN 19. Jean DECAMPS"

Escalatie van wederzijds geweld

274229
Instelling : CegeSoma
Auteursrecht : Rechten voorbehouden
Oorspronkelijke legende : Zonder originele legende

De communistische Partizanen van hun kant maken bekend dat elke terechtstelling van gijzelaars zal vergolden worden met de dood van Duitse militairen en vooral van collaborateurs. Deze dreiging wordt vanaf augustus 1942 in de praktijk gebracht door een golf van aanslagen tegen collaborateurs van allerlei slag: militairen, gezagsdragers en ambtenaren die de Nieuwe Orde genegen zijn. Als vergelding executeren de Duitse autoriteiten acht communisten en tien andere Belgen die geen uitgesproken politieke mening hebben. Bovendien worden 75 Wahlgeisel gearresteerd en opgesloten in de Citadel van Hoei. Dit soort gijzelaars worden doorgaans geselecteerd uit de maatschappelijke bovenlaag en komen niet in aanmerking voor executie.

Na de terechtstelling van twee nieuwe reeksen gijzelaars gaan de Partizanen over tot meer aanslagen, ook tegen Duitse militairen. Het gevolg is de dood van 50 gijzelaars en de arrestatie van meer dan 500 communisten. De Partizanen zien af van aanslagen tegen Duitsers, maar doden des te meer collaborateurs. De Militärverwaltung zet zijn gijzelaarspolitiek verder, vooral op verzoek van de leiders van collaboratiebewegingen.

Balans

Onder het regime van het militair bestuur worden 240 gijzelaars geëxecuteerd, en nog eens 65 in de juli en augustus 1944 wanneer België bestuurd wordt door een Zivilverwaltung (burgerlijk bestuur). De gijzelaars zijn allen mannen, meestal arbeiders tussen 20 en 45 jaar. Doorgaans zijn ze wel lid van een verzetsorganisatie. Een minderheid zijn communisten.

28146
Auteur : doc. G. Buchet
Instelling : CegeSoma
Auteursrecht : Rechten voorbehouden
Oorspronkelijke legende : Les otages de Verviers et Andrimont à la caserne de Verviers avant le départ pour la citadelle de Liège.

Bibliografie

De Jonghe, Albert. “De Strijd Himmler-Reeder Om de Benoeming van Een HSSPF Te Brussel (1942-1944). Eerste Deel: De Sicherheitspolizei in België.” Bijdragen Tot de Geschiedenis van de Tweede Wereldoorlog 3 (1974): 9–81. 

Konings, J. “De Terechtstelling van Gijzelaars Tijdens de Duitse Bezetting.” MA Thesis, Katholiek Universiteit van Leuven, 1982.


Meer weten...

165130 Artikels Duitse Repressie Roden Dimitri
96196.jpg Artikels Executie - Duitse justitie Roden Dimitri